۱. الماس تراشکاری چیست و چرا اهمیت دارد؟

الماس های تراشکاری یا اینسرت،  ابزارهای قابل‌تعویض هستند که روی هولدرهای تراش، فرز یا دیگر ابزارهای CNC نصب می‌شوند و وظیفه ی تراش و حذف ماده را دارند. آن‌ها معمولاً از کارباید تنگستن با کبالت ساخته می‌شوند و سختی، مقاومت فیریکی و شیمیایی بالا دارند که آن‌ها را در برابر ساییدگی و حرارت مقاوم می‌کند.

این ابزارها برای تراشکاری، فرزکاری، سوراخ‌کاری، شیارزنی، برش‌های نهایی و پرداخت سطح استفاده می‌شوند و با انتخاب صحیح عملکرد ماشین‌کاری، می توان به‌ طور قابل‌توجهی افزایش عمر ابزار، کیفیت سطح و کاهش هزینه‌ها را بدست آورد.

 ۲. استاندارد نام‌گذاری ایزو ISO

هر الماس تراشکاری دارای نامی مثل CNMG 432, TNMG 1604, CCMT 09T308 است که طبق استاندارد ایزو معنی دارد. این کد شامل موارد زیر است:

•  حرف اول → شکل الماس
•  حرف دوم → زاویه ی الماس (مثبت/منفی)
•  حرف سوم → کلاس تحمل ابعادی
•  حرف چهارم → براده شکن یا شکل شکاف
•  اعداد بعدی → اندازه‌ها، قطر، شعاع نوک و …

این سیستم استاندارد بین برندهای مختلف سازگار است و باعث می‌شود بتوان از ابزارهای مشابه از چند تولیدکننده استفاده کرد.

 ۳. اشکال اصلی الماس ها و کاربرد هر شکل

 الف) مثلثی (T, TNMG)

این شکل دارای ۳ لبه ی برشی است و برای کارهای عمومی تراشکاری و کف تراشی بسیار مناسب است. اما در فشارهای سنگین لبه ی نوک ضعیفتر می باشد.

 ب) مربعی/مستطیلی (S, SNMG, SCMT)

دارای ۴ لبه برشی و حرارت‌ زدایی بهتر. مناسب برای برش‌های سبک تا متوسط، ماشین‌کاری‌های متداول و عملیات پایدار است.

 ج) الماس/لوزی (C, D, V)

زاویه ی نوک کوچک‌تر برای دسترسی به فضاهای تنگ و پرداخت دقیق مناسب است، ولی در بارهای سنگین مقاومت لبه کم‌ تر است.

 د) گرد (R, RCMT)

لبه ی گرد باعث کاهش نیرو و توزیع بار بهتر و مناسب برای profiling, 3D curves و finishing است، مخصوصاً روی آلومینیوم و مس.

 ه) پنج‌گوش/هشت‌گوش (P, O)

چند لبه ی قابل‌ تعویض بیشتر و بازده اقتصادی بهتر در تولیدات حجیم، با دوام بالا.

 ۴. چگونه اشکال مختلف الماس ها  را با پروژه منحصر به فرد خود متناسب کنیم؟

•  Turning / تراشکاری:  الماس های مربعی، لوزی و مثلثی 
•  Milling / فرزکاری: گرد، مربع
•  Grooving / شیارزنی: شکل‌های خاص 
•  Threading / دنده‌زنی: الماس های مخصوص با زاویه ی خاص
•  Parting / برش کامل: الماس های باریک مخصوص

این تطبیق باعث می‌شود کارایی و پایداری در هر فرآیند افزایش یابد.

 ۵. گریدها — قلب عملکرد ابزار

گرید ابزار نشان‌دهنده ی ترکیب شیمیایی و ساختار پودر کارباید و بایندر (معمولاً Co) است و تعیین‌کنندهٔ یسختی، چقرمگی، مقاومت در برابر سایش و دمای بالا است. انتخاب گرید مناسب می‌تواند عمر ابزار را چند برابر کند.

گریدهای پایه ایزو و کاربردشان:

•  P (Steel): پوشش و ساختار مناسب برای فولاد و آلیاژهای فولادی
•  M (Stainless): تعادل بین چقرمگی و سایش مناسب برای استنلس‌استیل
•  K (Cast Iron): مقاومت سایشی بالا برای چدن‌های خاکستری و نشکن
•  N (Non-Ferrous): چقرمگی بالا برای آلومینیوم، مس و فولادهای نرم
•  S (Super Alloys): سختی و مقاومت حرارتی بالا برای سوپرآلیاژها
•  H (Hardened): مقاومت بسیار بالا برای فولادهای سخت‌شده

۶. پوشش‌ها — فناوری افزایش عمر و عملکرد

پوشش‌ها نقش بسیار مهمی در کارایی ابزار دارند. آن‌ها می‌توانند ساییدگی، چسبندگی براده و حرارت را کاهش دهند.

• TiN (Titanium Nitride): مقاومت سایشی بالا و اصطکاک کم
•  TiCN (Titanium Carbonitride): مقاومت عالی در برابر سایش
•  TiAlN / AlTiN: مقاومت حرارتی بالا برای ماشین‌کاری با سرعت بالا
•  Multi-layer (چند لایه): پوشش‌های ترکیبی برای کارهای سنگین و طولانی

پوشش‌های نوین: برخی محصولات جدید از الگوی micro-textured یا کانال‌های خاص برای هدایت خنک‌کننده بهره می‌برند که به کاهش دما و کنترل بهتر براده کمک می‌کند.

 ۷. تکنولوژی‌های جدید و پیشرفته

• هندسه جدید و تیز شده لبه ها ی الماس (Honed & Wiper geometry): طراحی‌های لبه برای بهبود کیفیت سطح و افزایش تماس ابزار با قطعه.
•  براده شکن های پیشرفته: براده‌ها را بهتر کنترل می‌کند و باعث افزایش عمر ابزار می‌شود.
•  حسگرها و داده واقعی: برخی ابزارهای جدید و هولدرها حسگرهایی برای اندازه‌گیری نیروی برش، دما و لرزش در زمان واقعی دارند تا AI یا سیستم‌های کنترل CNC پارامترها را تنظیم کنند.
•  طراحی هندسی میکرو: لبه‌های میکرو-ساختار یافته برای کاهش نیرو و افزایش عمر ابزار.

۸. انتخاب معیار مناسب برای مواد مختلف

• فولاد: گرید P + پوشش TiAlN + شکل متوازن الماس تراشکاری مثل CNMG برای ترکیب خشن کاری و پرداخت عالی است.
• استنلس‌استیل: گرید M + پوشش‌های مقاوم به چسبندگی و دما + هندسه های با زاویه ی مثبت برای کنترل براده.
•  چدن: گرید K + پوشش خاص برای کنترل براده‌های سخت و سایشی + شکل‌های 4 یا 6 لبه برای عمر بالا.
•  فلزات غیرآهنی: گرید N + شکل گرد الماس  برای کاهش نیروی برش و جلوگیری از لبه انباشته.
•  سوپرآلیاژها: گرید S + پوشش AlTiN یا چند لایه + هندسه های مقاوم در برابر حرارت.

 ۹. تفاوت بین اشکال و کاربردهای تخصصی

• CNMG / CCMT: مناسب برای تراش و پرداخت عمومی.
•  TNMG: تراش های سنگین‌تر و عمومی.
•  SNMG / SCMT: مقاوم برای برش‌ های ناپیوسته و سنگین.
•  VNMG / DCMT: برای پرداخت و کارهای ظریف.
• APKT / Milling: مخصوص فرزکاری و براد ه‌ برداری سریع در تراشکاری.

 ۱۰. انتخاب هوشمند = عوامل موفقیت

• هماهنگی شکل + گرید + پوشش بر اساس ماده و عملیات
•  کنترل دما و روانکاری برای کاهش سایش
•  تطبیق اطلاعات هلدر الماس تراشکاری، با ماشین CNC
•  استفاده از داده‌های واقعی و تجربی برای پارامترها
•  انتخاب هندسه درست الماس تراشکاری + براده شکن مناسب برای کنترل براده‌ها

 منابع 

1. Guide of Carbide Inserts – CarbideProvider — detailed shapes and applications (2024).

2. Types of Carbide Inserts: Shapes, Grades & Coatings — WAT Cutting Tools guide (2025).

3. Ultimate Guide to Carbide Tool Inserts — CarbideProvider types & industry uses.

4. How to Choose Insert Carbide Tools — Alibaba SmartBuy shapes & types.

5. Advanced insert geometry & new tech overview — Guesstools insights (2025).