راهنمای جامع تیغ انگشتی تخت

۱. تیغ انگشتی تخت چیست؟

تیغ انگشتی تخت یک نوع ابزار تراشکاری دوار است که در فرآیندهای ماشین‌کاری (به‌خصوص فرز CNC) برای برداشتن مواد و شکل‌دهی سطوح استفاده می‌شود. ویژگی بارز این ابزار این است که نوک آن کاملاً صاف است و گوشه‌ های آن تیز یا زاویه‌ دار هستند — یعنی سطحی دقیق و ۹۰ درجه می‌سازد. این موضوع باعث می‌شود برای ایجاد سطوح مسطح، شیارها و پاکت ها بهترین انتخاب باشد.

تیغ انگشتی تخت معمولاً از کارباید جامد یا فولاد تند بر (HSS) ساخته می‌شود، اما مدل‌های کارباید از سختی، مقاومت در برابر گرما و عمر ابزار بیشتری برخوردارند و برای کارهای صنعتی برتر مناسب‌ تر هستند.

۲. کاربردهای مهم تیغ انگشتی تخت

الف) ایجاد سطوح صاف

تیغ انگشتی تخت با نوک صاف خود سطوح کاملاً مسطح و دقیق ایجاد می‌کند — برای مثال کف شیارها، پاکت ها و صفحات کف‌کار.

ب) برش شیار و پاکت (Pocketing)

این ابزار برای شکل‌دهی داخلی قطعات مثل پاکت ها و شیارهای استاندارد در قطعه‌کاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ج) سطوح لبه‌ای و شانه‌دار

به دلیل طراحی صاف نوک، می‌توان لبه‌های جلویی دقیق با زاویه‌های تیز ۹۰ درجه ایجاد کرد، که در تولید قالب‌ها و قطعات ماشینی مهم است.

د) کاربرد در صنایع مختلف

تیغ انگشتی تخت در صنایع خودرو، هوافضا، قالب‌سازی، پزشکی و ساخت قطعات دقیق صنعتی کاربرد گسترده دارد.

توجه: برخلاف تیغ های انگشتی سرگرد (Ball Nose) که برای سطوح منحنی و کانتورهای سه‌ بعدی مناسب‌اند، تیغ های انگشتی تخت بهترین عملکرد را در سطوح دو‌بعدی و صاف دارند.

۳. اجزای مهم و هندسه برش

هر تیغ انگشتی تخت، چند قسمت کلیدی دارد:

لبه‌های برشی (Flutes): کانال‌ هایی هستند که براده را خارج می‌کنند. تعداد فلوت‌ ها روی سرعت برش، تخلیه براده و کیفیت سطح تأثیر دارد.
زاویه مارپیچ (Helix Angle): این زاویه تعیین می‌کند چگونه ابزار براده را خارج کند و تأثیر زیادی بر سرد کردن، لرزش و ثبات برش دارد.
طول برش و قطر ابزار: بسته به عمق برش مورد نیاز و عرض شیار انتخاب می‌شود.

۴. تعداد فلوت‌ ها و انتخاب مناسب آن

تعداد فلوت‌ها در تیغ انگشتی تخت، یکی از عوامل کلیدی در انتخاب ابزار صحیح است:

تعداد فلوت	مزایا	کاربرد
2 فلوت	فضای زیاد برای خروج براده	مواد نرم مثل آلومینیوم و پلاستیک
3 فلوت	تعادل خروج براده و صافی سطح	مواد عمومی
4 فلوت	صافی سطح بالا و ثبات	فولاد، فولاد ضد زنگ و مواد سخت‌ تر
بیش از 4 فلوت	صافی بسیار بالا و مناسب سرعت‌های بالا	مواد سخت و ماشین‌کاری دقیق

انتخاب درست تعداد فلوت باعث کاهش لرزش، افزایش عمر ابزار و بهبود کیفیت سطح می‌شود.

۵. انتخاب جنس و پوشش مناسب برای تیغ انگشتی تخت

الف) جنس ابزار

کارباید (Carbide): سختی زیاد، مقاومت در برابر گرما و سایش بالا — مناسب ماشین‌کاری دقیق و سرعت‌های بالا.
فولاد تندبر (HSS): ارزان‌تر و مقاوم به ضربه — مناسب مواد نرم و کاربردهای عمومی با سرعت کمتر.
کبالت (M-42): سخت‌ تر از HSS و مقاومت بیشتر در برابر سایش.

ب) پوشش‌ها (Coatings)

روکش ابزار باعث افزایش عمر، کاهش چسبندگی براده و تحمل دمای بالا می‌شود. برخی پوشش‌های رایج:

TiN: افزایش سختی و کم کردن اصطکاک (کاربرد عمومی).
TiCN: سختی و مقاومت سایش بیشتر — مناسب فولاد و چدن.
TiAlN / AlTiN: مقاومت عالی در دماهای بالا — مناسب فولاد سخت و آلیاژهای دما بالا.
DLC/ZrN: مناسب آلومینیوم و فلزات غیرآهنی به‌خاطر مقاومت اصطکاکی و جلوگیری از چسبندگی.

۶. پارامترهای تراش و توصیه‌های عملی

برای بهره‌ وری بیشتر و عمر ابزار بهتر:

سرعت و پیشروی:

بسته به جنس کار و پوشش ابزار تنظیم می‌شود.
سرعت بالاتر برای ابزارهای کارباید با پوشش‌های مقاوم مناسب است.

عمق تراش و عرض برش:

برای عملیات سنگین‌تر عمق کم و پیشروی مناسب باعث کاهش لرزش و افزایش طول عمر ابزار می‌شود.

خنک‌کننده و روان‌کاری:

استفاده از خنک‌کننده یا MQL می‌تواند عمر ابزار و کیفیت سطح را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

تراش (Spotting) قبل از عملیات:

اگر نیاز به حرکت مستقیم به داخل قطعه دارید، مطمئن شوید هندسه ابزار و سرعت مناسب است تا ترک و خرابی لبه‌ها به حداقل برسد.

۷. مزایا و محدودیت‌ها

مزایای تیغ انگشتی تخت

امکان ایجاد سطوح مسطح دقیق و زاویه‌دار
مناسب برای شیارها، پاکت ها و قطعات مهندسی
با تعداد فلوت مناسب می‌تواند سطح بسیار صاف بسازد
انتخاب گسترده از پوشش‌ها برای کار با مواد مختلف

معایب و محدودیت‌ها

نامناسب برای شکل‌های منحنی و عملیات‌های سه‌ بعدی مانند سرگرد ها
اگر پارامترها به‌درستی انتخاب نشوند، لرزش و شکست ابزار ممکن است رخ دهد

جمع‌ بندی

تیغ انگشتی تخت یکی از پرمصرف‌ترین ابزارهای فرز CNC است که برای ایجاد سطوح صاف، شیارها، پاکت هاو فرم دهی صفحات کف‌کار استفاده می‌شود. با انتخاب صحیح تعداد فلوت، جنس ابزار، پوشش و پارامترهای برش، می‌توان کارایی، کیفیت سطح و عمر ابزار را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داد.

منابع انگلیسی برای مطالعهٔ بیشتر

Flat Endmill selection and uses — Blocktobox End Mill Guide (Flat endmill info).
End milling process and tool applications — Machining Minghe End Milling Guide (2025).
End mill types and applications including flat end — Hycuttingtools End Mill Guide (2026).
End Mill basics & material/coating info — MSC Industrial Supply guide.
Basics of end milling and tool geometry — Machining and cutting basics.