
اینسرت گام زنی یا اینسرت رزوه زنی چیست؟ راهنمای کامل خرید، انواع و کاربرد اینسرتهای رزوه تراشی CNC
رزوهکاری یکی از مهمترین عملیاتهای ماشینکاری در صنایع مختلف است و برای تولید انواع پیچ، مهره، اتصالات، شفتها، قطعات هیدرولیکی، تجهیزات نفت و گاز، صنایع خودروسازی، قالبسازی و بسیاری از قطعات صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد. در دستگاههای تراش CNC، این عملیات با استفاده از اینسرتهای گام زنی (Threading Inserts) انجام میشود که امکان ایجاد رزوههای دقیق، یکنواخت و با کیفیت بالا را فراهم میکنند.
اینسرت رزوه زنی نوعی ابزار برشی قابل تعویض است که روی هلدر مخصوص نصب شده و برای ایجاد رزوههای داخلی و خارجی روی قطعات فلزی به کار میرود. این ابزارها به دلیل دقت بالا، سرعت مناسب و قابلیت تعویض آسان، امروزه جایگزین بسیاری از روشهای سنتی رزوهکاری شدهاند.
انتخاب صحیح اینسرت رزوه تأثیر مستقیمی بر کیفیت رزوه، دقت ابعادی، عمر ابزار و سرعت تولید دارد. به همین دلیل آشنایی با انواع اینسرتهای رزوه، استانداردهای مختلف رزوه و گریدهای مناسب اهمیت زیادی برای اپراتورهای CNC و واحدهای تولیدی دارد.
اینسرت گام زنی قطعهای کوچک از جنس کاربید است که داخل هلدر رزوه نصب میشود و عملیات ایجاد رزوه را روی دستگاه تراش CNC انجام میدهد. این اینسرتها دارای پروفیل دقیقی هستند که مطابق با استانداردهای مختلف رزوه طراحی شده و امکان تولید رزوههایی با کیفیت بالا و تلرانس مناسب را فراهم میکنند.
برخلاف قلاویز یا حدیده که معمولاً برای تولید رزوه در تعداد محدود استفاده میشوند، اینسرتهای رزوه برای تولید انبوه، سرعتهای بالا و ماشینکاری دقیق مناسبتر هستند. همچنین در صورت کند شدن ابزار، تنها کافی است اینسرت تعویض شود و نیازی به تعویض کل ابزارگیر وجود ندارد.
استفاده از اینسرتهای رزوه زنی در مقایسه با روشهای سنتی مزایای متعددی دارد که مهمترین آنها عبارتاند از:
دقت بسیار بالا در تولید رزوه
کیفیت سطح مناسب
قابلیت تولید رزوههای داخلی و خارجی
تعویض سریع ابزار
کاهش زمان توقف دستگاه
عمر بالای ابزار
امکان ماشینکاری در سرعتهای بالا
کاهش هزینه تولید در تیراژ بالا
قابلیت استفاده برای استانداردهای مختلف رزوه
به همین دلیل امروزه تقریباً تمامی دستگاههای تراش CNC از این نوع ابزار استفاده میکنند.
اینسرتهای گام زنی در مدلهای مختلفی تولید میشوند که هر کدام برای نوع خاصی از رزوه طراحی شدهاند.
از رایجترین مدلها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
16ER
16IR
22ER
22IR
27ER
27IR
حروف ER نشاندهنده اینسرت رزوه خارجی (External Threading) و IR نشاندهنده اینسرت رزوه داخلی (Internal Threading) هستند.
عدد ابتدای کد نیز معمولاً به اندازه اینسرت و هلدر مربوط میشود و باید با ابزارگیر مورد استفاده سازگار باشد.
یکی از مهمترین ویژگیهای اینسرتهای رزوه، تولید آنها بر اساس استانداردهای مختلف رزوه است. هر صنعت و هر کشور ممکن است از استاندارد متفاوتی استفاده کند و به همین دلیل انتخاب اینسرت مناسب اهمیت زیادی دارد.
از رایجترین استانداردهای رزوه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
رزوه متریک (ISO Metric)
رزوه اینچی (UN و UNF)
رزوه BSP
رزوه NPT
رزوه Whitworth
رزوه ACME
رزوه Trapezoidal
هر یک از این استانداردها دارای زاویه، گام و پروفیل متفاوتی هستند و برای تولید آنها باید از اینسرت مخصوص استفاده شود.
اینسرتهای رزوه معمولاً در دو گروه اصلی تولید میشوند.
اینسرت Full Profile
این نوع اینسرت علاوه بر ایجاد رزوه، قله رزوه را نیز مطابق استاندارد شکل میدهد و رزوهای دقیق و کامل تولید میکند. برای هر گام رزوه معمولاً باید از اینسرت مخصوص همان گام استفاده شود.
این نوع اینسرت برای چندین گام مختلف قابل استفاده است و انعطافپذیری بیشتری دارد. اگرچه قله رزوه را به صورت کامل ایجاد نمیکند، اما برای بسیاری از کاربردهای عمومی گزینهای اقتصادی و پرکاربرد محسوب میشود.
انتخاب بین این دو نوع به دقت مورد نیاز، حجم تولید و نوع قطعه بستگی دارد.
مانند سایر ابزارهای برشی، انتخاب گرید مناسب برای اینسرت رزوه نیز اهمیت زیادی دارد.
بر اساس استاندارد ISO، متریالهای ماشینکاری به گروههای زیر تقسیم میشوند:
ISO P: فولاد
ISO M: استنلس استیل
ISO K: چدن
ISO N: آلومینیوم و فلزات غیرآهنی
ISO S: تیتانیوم و سوپرآلیاژها
ISO H: فولادهای سختکاری شده
استفاده از گرید مناسب باعث افزایش عمر ابزار، بهبود کیفیت رزوه و کاهش احتمال لبپریدگی لبه برش خواهد شد.
عملیات رزوهکاری معمولاً درگیر تماس طولانی ابزار با قطعه کار است و به همین دلیل مقاومت سایشی اهمیت زیادی دارد.
تولیدکنندگان از پوششهای مختلفی برای افزایش عمر ابزار استفاده میکنند که رایجترین آنها عبارتاند از:
TiN
TiCN
TiAlN
CVD
PVD
انتخاب صحیح گرید و پوشش باعث کاهش اصطکاک، افزایش عمر ابزار و بهبود کیفیت رزوه خواهد شد.
برای انتخاب مناسبترین اینسرت رزوه بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:
نوع رزوه مورد نیاز
استاندارد رزوه
رزوه داخلی یا خارجی
گام رزوه
جنس قطعه کار
نوع دستگاه CNC
نوع هلدر
گرید اینسرت
نوع پوشش
برند تولیدکننده
بررسی این عوامل باعث میشود رزوه با کیفیت مناسب تولید شده و عمر ابزار نیز افزایش یابد.
اگرچه برخی اینسرتهای تخصصی قیمت بالاتری دارند، اما در تولید انبوه به دلیل دقت بیشتر، عمر بالاتر و کاهش ضایعات، هزینه نهایی تولید را کاهش میدهند.